انتقاد مركز پژوهشها از بودجه 88 - دوشنبه 14 بهمن 1387 [2009.02.02]
جواد ملكزاده
اعداد و ارقام بودجه سال 1388 نه تنها انتقاد رئیس مركز پژوهشهای مجلس را برانگیخت و به انتشار گزارش انتقادی این مركز درباره لایحه بودجه منجر شد، بلكه دو اقتصاددان سرشناس را نیز وادار کرد که برای توصیف این لایحه، به صفاتی چون "آبكی" و "خندهدار" متوسل شوند. این در حالی است كه نمایندگان مختلف هم در گفتوگو با رسانهها درباره عدم افزایش دستمزدها و حذف یارانه حاملان انرژی، بخصوص گازوئیل در سال 88 هشدار دادهاند.
لایحه اصلاحیه دولت برای بودجه سال جاری دیروز در شرایطی در دستور مجلس قرار گرفت كه برغم موافقت كمیسیون برنامه و بودجه مجلس با آن، رئیس این كمیسیون صراحتا به مخالفت با لایحه پرداخت و تصریح كرد كه با تصویب چنین لایحهای، "بسیاری از كارگران بیكار میشوند و پروژههای عمرانی نیز تعطیل میشود."
این البته تنها سخن رضا عبداللهی نبود، چرا كه آقایی رئیس كمیسیون عمران نیز ضمن مخالفت با لایحه دولت، پرسید: "اگر دلسوز حقوق و دستمزد كارمندان هستید، چرا نسبت به كارگرانی كه در بخش عمرانی كار میكنند و بیش از 3 ماه است كه حقوق نگرفتهاند، دلسوزی نمیكنید" و یوسفنژاد نماینده ساری هم هشدار داد كه: "دولت برای موفق نشان دادن خود بسیاری از موارد را در ین لایحه ذكر نمیكند و اگر
بودجه
سال آینده هم غیر واقعبینانه و براساس حدس و گمان باشد، همین اتفاق
خواهد افتاد."دولت احمدینژاد چندی پیش لایحهای فوریتی به مجلس داده بود
كه با تصویب آن، بخشهایی از اعتبارات عمرانی به مصرف جاری خواهد رسید و
بدین شكل، كسری بودجه با نوعی دور زدن نظام بودجهریزی جبران خواهد شد.
جالب
اینجا بود كه بسیاری از نمایندگان منتقد، معتقدبودند همین معضل به شكل
فاحشتری در بودجه سال آینده نیز وجود خواهد داشت و زمینههای آن هم در
لایحهای كه از سوی دولت ارائه شده، دیده میشود. مخالفان لایحه اصلاحیه
بودجه 87 تصریح میكردند كه دولت احمدینژاد در بودجهنویسی انحراف دارد و
اگر لایحه امروز تصویب شود - كه شد - این مشكل در سال 88 باز هم تكرار
خواهد شد.
توكلی: دولت راست نمیگوید
ساعتی پس از تصویب لایحه اصلاحیه بودجه 87 در مجلس، رئیس مركز پژوهشها با انتقاد از لایحه بودجه سال 88 و سخنان ممبینی معاون معاونت برنامهریزی رئیسجمهور، ادعاها و اعداد و ارقام ارائه شده از سوی وی را قابل نقد و بحث دانست و از تهیه گزارش مركز پژوهشها درباره لایحه دولت خبر داد.
احمد توكلی همچنین با تكذیب صریح ادعای مسئولان دولت نهم، تاكید كرد كه لایحه دولت افزایش دستمزدها را متوقف میكند؛ حال آنكه ممبینی ادعا كرده بود در لایحه بودجه 88 حقوق كاركنان دولت 25 تا 30 درصد افزایش مییابد.
توكلی همچنین خبر داده بود كه دولت میخواهد عدم افزایش حقوق را با پرداخت یارانه نقدی جبران كند، در حالی كه نمایندگان با این موضوع مخالفاند و گزارشها نیز نشان میدهد كه گرایش غالب مجلس در روزهای اخیر به سمت پرداخت یارانه نقدی، صرفا به خانوارهای تحت پوشش كمیته امداد و سازمان بهزیستی است.
لازم به ذكر است كه روز قبل هم مركز پژوهشهای مجلس با انتقاد از لایحه هدفمند كردن یارانهها، موارد متعددی از مغایرت این لایحه با قانون اساسی را ذكر كرده و خواستار اصلاح آن شده بود.
موضوع افزایش نیافتن دستمزدها در سال آینده بر اساس دو لایحه بودجه 88 و هدفمند كردن یارانهها، به یك
مانع
بزرگ بر سر تصویب این دو لایحه تبدیل شده است.البته ممبینی دیروز در صحن
علنی با زیركی از این موضوع استفاده كرد و در توجیه لایحه اصلاحیه بودجه
87 به افزایش درصد اضافه شدن حقوقها از 5 به 10 درصد بهره گرفت تا توپ
را به زمین مجلس بیندازد؛ اما در لایحه بودجه 88 این توجیه كاركرد معكوس
دارد و دولتمردان كه در هفتههای اخیر به خاطر ماده 13 لایحه هدفمند كردن
یارانهها بارها توبیخ شده بودند، حال باز هم باید پاسخگوی انتقادات
نمایندگانی باشند كه معتقدند عدم افزایش حقوق بازنشستگان و كاركنان دولت،
نه تنها خلاف برنامه چهارم توسعه است، بلكه با توجه به حذف بسیاری از
یارانهها به یك بحران در وضعیت معیشتی دولت نهم خواهد انجامید.
بودجهای كه خنده بر لب میآورد
افزایش نیافتن حقوق كارمندان، تنها موضوع محل چالش منتقدان لایحه بودجه 88 با دولت نیست؛ بلكه نمایندگان درباره قیمتهای جدیدی هم كه برای اقلامی همچون گازوئیل در نظر گرفته، حرف دارند؛ از جمله حسیننژاد عضو كمیسیون عمران كه هشدار داده: "چالش اصلی بودجه 88 حذف یارانه گازوئیل است و حذف یارانه آن بر نرخ حمل كالا، دستمزد، تولید مصالح ساختمانی و... موثر است و كشور را با یك جهش ناگهانی قیمت مواجه میكند."
اما اساسیتر از این انتقادات، سخنانی است كه برخی اقتصاددانان و مسئولان سابق اقتصادی كشور درباره لایحه بودجه 88 میگویند و بخصوص بخش درآمدها و تحقق آن را به كلی زیر سؤال میبرند.
این جنس از انتقادات، با اظهارات داود دانشجعفری كه خود دو سال و نیم عضو كابینه احمدینژاد بود، آغاز شد؛ اما اكنون با اظهارنظرهای طبیبیان و شیركوند وارد فضای جدیدی شده است؛ چرا كه این دو اقتصاددان برجسته كه هر دو سابقه مسئولیت دولتی نیز دارند، با الفاظی تحقیرآمیز درباره لایحه دولت سخن گفتند.
سعید شیركوند كه در دولت خاتمی، معاون وزیر اقتصاد بود، به خبرگزاری آفتاب گفت: "اعداد در لایحه بودجه 88 غیرواقعی است یعنی دولت در هزینههای جاری خود هزینههای حاملهای انرژی را حذف و در عین حال درآمدی 25 درصدی حاصل از هدفمند شدن یارانه این حاملها برای خود متصور شده است. این کار غیرمتعارف که در هیچ دولت و بودجهای سابقه نداشت گویای آب بستن دولت به بودجه است."
این استاد دانشگاه تهران سپس افزود: "دولت برای سرپوش گذاشتن بر مصارف بیرویه ارزی خود در گذشته، با عددسازی و آببستن به بودجه 88 سعی در طبیعی جلوه دادن وضعیت دارد. اساساً دولت در این لایحه با سادهانگاری و سادهسازی سعی کرده که با کم و زیاد کردن اعداد به تراز بودجه دست یابد... بودجه 88 خیالپردازانه و غیرواقعی است و امکان تحقق آن وجود ندارد."
محمد طبیبیان هم به سایت انتخاب گفت: "محلهای درآمدی كه دولت برای جبران كاهش درآمد ناشی از فروش نفت خام پیش بینی كرده، چنان خوشبینانه است كه در برخی موارد لبخند بر لب انسان می آورد... شما نگاه كنید، سهم درآمدهای مالیاتی در تأمین هزینه های جاری بودجه 45 درصد رشد دارد كه رشدی بی سابقه چه در قبل از انقلاب و چه دوران انقلاب محسوب می شود. حال سؤال اینجاست با وجود ركود تورمی كه ما در كشور داریم، تحقق این درآمد چگونه یك ساله امكانپذیر است؟ اصلاً امكان وصول آن هست؟ قطعاً اصرار بر تحقق این درآمد چالشهای سیاسی، اقتصادی، امنیتی به دنبال دارد."
این استاد دانشگاه همچنین اضافه كرد: "مسأله دیگر سهم درآمدهای غیرنفتی مشتمل بر مالیاتها در تأمین 93 درصد هزینه های جاری است. این حرف واقعاً خنده آور است. وقتی صادرات ما در وضعیت خوب خودش بود ما به این آرزو نرسیدیم حالا كه صادرات و تجارت ما متأثر از بحران جهانی خوابیده است، می خواهیم یك ساله به چنین رشد نجومی برسیم؟ در مجموع به عقیده من الزامات درآمدی بودجه 87 غیرقابل تحقق است و پا فشاری احتمالی دولت بر وصول آن چشم انداز فعالیتهای تولیدی و مولد اقتصاد را برای سال 88 مبهم می كند، زیرا در این شرایط سرمایه گذار و تولید كننده عطای فعالیت اقتصادی را به لقایش می بخشد و به اصطلاح روی سرمایه اش می خوابد تا سال 1389 چه پیش آید."
